Walka z uzależnieniem od alkoholu to droga pełna wyzwań. Wiemy, że każdy dzień może być trudny - momenty słabości, głód alkoholowy, który pojawia się niespodziewanie, i ciągła obawa przed nawrotem. Jeśli szukasz wsparcia farmakologicznego w tej drodze, prawdopodobnie słyszałeś o Naltreksonie.
Naltrekson to jeden z leków, które mogą pomóc w utrzymaniu abstynencji i zmniejszeniu przymusu sięgania po alkohol. Nie jest to jednak cudowny środek - to narzędzie, które działa najlepiej w połączeniu z psychoterapią i wsparciem bliskich. W naszej klinice leczenia uzależnień od lat pomagamy pacjentom w powrocie do zdrowia, wykorzystując różne metody farmakoterapii, w tym właśnie Naltrekson.
W tym artykule wyjaśnisz sobie, jak dokładnie działa ten lek, dla kogo jest odpowiedni, jakie ma działania niepożądane i czym różni się od innych metod leczenia alkoholizmu. Wszystkie informacje opieramy na oficjalnych źródłach medycznych - Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) oraz aktualnych badaniach naukowych.
Czym jest Naltrekson i jak działa na organizm?
Naltrekson (dostępny w Polsce pod nazwami handlowymi Naltex, Adepend) to lek z grupy antagonistów opioidowych. Co to oznacza w praktyce? Żeby to zrozumieć, musimy przyjrzeć się temu, jak alkohol wpływa na nasz mózg.
Mechanizm działania - prosta analogia
Wyobraź sobie, że w Twoim mózgu znajdują się specjalne "zamki" - to receptory opioidowe. Kiedy pijesz alkohol, Twój organizm produkuje "klucze" - endorfiny (hormony szczęścia). Te klucze pasują do zamków i wywołują uczucie przyjemności, euforii, odprężenia.
Naltrekson działa jak blokada tych zamków. Po zażyciu leku, nawet jeśli organizm wyprodukuje endorfiny po spożyciu alkoholu, nie będą one w stanie "otworzyć" zablokowanych receptorów. Efekt? Alkohol przestaje dawać przyjemność, którą wcześniej odczuwałeś.
Co to oznacza dla pacjenta?
Kiedy picie alkoholu nie przynosi już satysfakcji, głód alkoholowy (to silne, niemal fizyczne pragnienie napicia się) stopniowo słabnie. Nie chodzi o to, że po wypiciu poczujesz się źle - to różni Naltrekson od Disulfiramu (Esperalu). Po prostu nie poczujesz tej "nagrody", której szuka Twój mózg.
Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, naltrekson jest swoistym antagonistą opioidowym o minimalnej aktywności agonistycznej. Jego działanie opiera się na stereospecyficznym kompetytywnym wiązaniu się z receptorami znajdującymi się głównie w obrębie ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.
Co ważne - leczenie naltreksonem nie uzależnia ani fizycznie, ani psychicznie. To lek, który można bezpiecznie odstawić po zakończeniu terapii.
Jak Naltrekson pomaga w leczeniu alkoholizmu?
Uzależnienie od alkoholu to choroba, która dotyka wielu obszarów życia - ciała, psychiki i relacji społecznych. Naltrekson wspiera proces zdrowienia na kilku poziomach.
Redukcja głodu alkoholowego
Głód alkoholowy to jeden z najtrudniejszych aspektów uzależnienia. Pojawia się nagle, często w odpowiedzi na stres, zmęczenie lub określone sytuacje (np. spotkanie ze znajomymi, z którymi wcześniej piłeś). Naltrekson zmniejsza intensywność tego głodu, co ułatwia opieranie się pokusie.
Przerywanie cyklu nagrody
Uzależnienie od alkoholu często opiera się na cyklu: stres → picie → ulga/przyjemność → wzmocnienie nawyków. Naltrekson przerywa ten cykl, odbierając alkoholowi jego "nagradzające" właściwości. Z czasem mózg przestaje kojarzyć alkohol z przyjemnością.
Zmniejszenie ryzyka nawrotu
Nawet jeśli zdarzysz się napić podczas terapii Naltreksonem, prawdopodobieństwo przejścia w ciąg alkoholowy jest mniejsze. Pacjenci często opisują, że po jednym czy dwóch drinkach nie czują potrzeby kontynuowania picia - bo po prostu nie daje im to satysfakcji.
Wspieranie psychoterapii
Badania prowadzone przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii wykazały, że leczenie psychoterapią i Naltreksonem daje znacząco lepsze wyniki niż sama psychoterapia. Lek pomaga "wyciszyć" głód alkoholowy na tyle, by pacjent mógł skupić się na pracy terapeutycznej - analizie przyczyn uzależnienia, budowaniu nowych strategii radzenia sobie ze stresem i odbudowywaniu relacji.
Dawkowanie i sposób stosowania Naltreksonu
Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje oparte na Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Standardowe dawkowanie
- Dawka początkowa: 25 mg (pół tabletki) przez pierwsze dni
- Dawka standardowa: 50 mg (jedna tabletka) raz na dobę
- Maksymalna dawka: 150 mg na dobę (stosowana w schemacie alternatywnym)
- Minimalny czas terapii: 3 miesiące
- Optymalny czas: około 12 miesięcy (1 rok)
- Redukcja dawki: od 9. miesiąca dawka jest stopniowo zmniejszana
- Parametry wątrobowe (ze względu na metabolizm leku w wątrobie)
- Parametry nerkowe (lek jest wydalany przez nerki)
- Ogólny stan zdrowia i samopoczucie pacjenta
- Naltrekson w monoterapii zmniejszył ryzyko hospitalizacji związanej z alkoholem o 11% (HR = 0.89)
- Naltrekson w połączeniu z Akamprozatem zmniejszył ryzyko hospitalizacji o 26% (HR = 0.74)
- Naltrekson w połączeniu z Disulfiramem zmniejszył ryzyko hospitalizacji o 24% (HR = 0.76)
- Polskie Towarzystwo Psychiatryczne
- Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA)
- Europejskie Towarzystwo Badań nad Alkoholem (ESBRA)
- Nerwowość, lęk
- Bezsenność
- Ból głowy
- Ból brzucha, skurcze brzucha
- Nudności, wymioty
- Zmniejszony apetyt
- Zawroty głowy
- Przyspieszenie akcji serca, kołatanie serca
- Objawy depresyjne
- Omamy (niezbyt często)
- Myśli samobójcze (rzadko) - jeżeli wystąpią, natychmiast skontaktuj się z lekarzem
- Działa przez strach - po wypiciu alkoholu występują bardzo nieprzyjemne objawy (nudności, wymioty, ból głowy, kołatanie serca)
- Wymaga całkowitej abstynencji - nawet małe ilości alkoholu są niebezpieczne
- Działanie trwa 6-12 miesięcy (implant)
- Wymaga wszywania podskórnego
- Działa przez zmniejszenie przyjemności - alkohol przestaje "nagradzać"
- Nie wymaga bezwzględnej abstynencji (choć jest ona celem)
- Codzienne przyjmowanie tabletek
- Łatwa modyfikacja dawki
- Twojej motywacji i preferencji
- Historii uzależnienia
- Stanu zdrowia (wątroba, nerki)
- Stosowanych leków
- Możliwości finansowych
- Stosowanie opioidów (leki przeciwbólowe z kodeiną, tramadolem, morfiną)
- Uzależnienie od opioidów (heroina, metadon)
- Ciężkie choroby wątroby (marskość, zapalenie wątroby)
- Ciężka niewydolność nerek
- Ciąża i karmienie piersią (brak wystarczających danych o bezpieczeństwie)
- Opakowanie 28 tabletek: 127-270 zł (w zależności od apteki)
- Opakowanie 56 tabletek: 137-193 zł
- Minimum: 3 miesiące
- Optymalnie: 12 miesięcy (1 rok)
- Lekami opioidowymi - całkowicie znosi ich działanie (przeciwbólowe z kodeiną, tramadolem, morfiną)
- Tioridazyną - może nasilać senność
- Akamprozatem - zwiększa jego stężenie (co może być wykorzystane terapeutycznie)
- Zmniejszenie głodu alkoholowego poprzez blokadę receptorów opioidowych
- Brak efektu uzależniającego - można bezpiecznie odstawić po zakończeniu terapii
- Potwierdzona skuteczność w dużych badaniach klinicznych (125 556 pacjentów w badaniu szwedzkim)
- Dobra tolerancja - działania niepożądane są zwykle łagodne
Niektórzy lekarze stosują schemat alternatywny: 100 mg w poniedziałek i środę, 150 mg w piątek. Pozwala to na rzadsze przyjmowanie leku przy zachowaniu skuteczności.
Jak długo trwa leczenie?
Zgodnie z zaleceniami:
Dlaczego tak długo? Receptory opioidowe w mózgu potrzebują czasu, by "zresetować" się i wrócić do normalnego funkcjonowania. Zbyt wczesne odstawienie leku zwiększa ryzyko nawrotu.
Ważne zasady stosowania
1. Przed rozpoczęciem leczenia - lekarz powinien wykonać badania czynnościowe wątroby
2. Regularność jest kluczowa - tabletki należy przyjmować codziennie, o stałej porze
3. Nie przerywaj samodzielnie - odstawienie leku tylko po konsultacji z lekarzem
4. Alkohol a Naltrekson - w przeciwieństwie do Disulfiramu alkohol nie jest bezwzględnie zakazany, ale celem terapii jest abstynencja
Monitorowanie leczenia
W trakcie terapii lekarz będzie regularnie kontrolował:
Skuteczność Naltreksonu - co mówią badania naukowe?
Skuteczność Naltreksonu w leczeniu uzależnienia od alkoholu została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Przyjrzyjmy się najważniejszym dowodom naukowym.
Przełomowe badanie szwedzkie (2021)
Jedno z największych badań dotyczących farmakoterapii alkoholizmu przeprowadzono w Szwecji. Badanie objęło 125 556 pacjentów z rozpoznaniem zaburzenia związanego z używaniem alkoholu, których obserwowano w latach 2006-2016.
Kluczowe wyniki badania (Heikkinen M. et al., opublikowane w czasopiśmie Addiction):
Co te liczby oznaczają w praktyce?
Pacjenci przyjmujący Naltrekson rzadziej trafiali do szpitala z powodu problemów alkoholowych. To ważne, ponieważ hospitalizacja często oznacza poważne powikłania zdrowotne - zatrucie alkoholem, uszkodzenie wątroby, zaburzenia psychiczne czy urazy.
Ważne zastrzeżenie
Badanie wykazało również, że sam Akamprozat (bez Naltreksonu) może zwiększyć ryzyko hospitalizacji. To podkreśla, jak ważny jest indywidualny dobór leczenia przez doświadczonego lekarza.
Rekomendacje towarzystw naukowych
Naltrekson jest rekomendowany jako lek pierwszego wyboru w leczeniu uzależnienia od alkoholu przez:
Działania niepożądane i przeciwwskazania
Każdy lek może powodować działania niepożądane. Naltrekson jest ogólnie dobrze tolerowany, ale ważne, byś znał potencjalne efekty uboczne.
Najczęstsze działania niepożądane
Bardzo częste (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 pacjentów):
Częste (mogą wystąpić u maksymalnie 1 na 10 pacjentów):
Rzadsze, ale ważne działania niepożądane
Wpływ na prowadzenie pojazdów
Naltrekson może powodować zawroty głowy i senność. Nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, dopóki nie będziesz wiedział, jak lek na Ciebie działa.
Przeciwwskazania - kiedy NIE można stosować Naltreksonu?
Naltrekson jest bezwzględnie przeciwwskazany w następujących sytuacjach:
1. Nadwrażliwość - na naltrekson lub którykolwiek składnik leku
2. Ciężkie zaburzenia czynności wątroby - w tym ostre zapalenie wątroby
3. Ciężkie zaburzenia czynności nerek
4. Stosowanie opioidów - leków przeciwbólowych (morfina, tramadol, kodeina), metadonu, heroiny
5. Uzależnienie od opioidów - bez wcześniejszego skutecznego odstawienia
6. Dodatni test na obecność opioidów w moczu
Ważne ostrzeżenie dotyczące opioidów
Jeśli przyjmujesz Naltrekson i potrzebujesz silnego leku przeciwbólowego (np. po operacji czy urazie), koniecznie poinformuj lekarza. Naltrekson blokuje działanie opioidowych leków przeciwbólowych, co może wymagać zastosowania alternatywnych metod uśmierzania bólu.
UWAGA: Próbowanie "przełamania" blokady opioidowej dużymi dawkami opioidów jest śmiertelnie niebezpieczne i może prowadzić do zatrzymania oddechu.
Naltrekson a inne metody leczenia alkoholizmu
Na polskim rynku dostępnych jest kilka leków wspomagających leczenie uzależnienia od alkoholu. Każdy z nich działa inaczej i jest odpowiedni dla różnych pacjentów.
Porównanie głównych leków
| Cecha | Naltrekson | Akamprozat | Disulfiram |
|---|---|---|---|
| Mechanizm | Blokuje receptory opioidowe | Przywraca równowagę neuroprzekaźników | Blokuje metabolizm alkoholu |
| Działanie | Zmniejsza przyjemność z picia | Łagodzi objawy odstawienia | Wywołuje nieprzyjemne objawy po alkoholu |
| Alkohol | ✓ Dozwolony | ✓ Dozwolony | ✗ Zakazany |
| Forma | Tabletki | Tabletki | Tabletki / wszywka |
| Dla kogo | Pijący impulsywnie | Osoby z objawami odstawienia | Zdecydowani na abstynencję |
| Koszt/mies. | 100-270 zł | 150-200 zł | 50-150 zł |
Naltrekson vs wszywka alkoholowa (Esperal)
To częste pytanie pacjentów. Oto kluczowe różnice:
Wszywka (Disulfiram):
Naltrekson:
Którą metodę wybrać?
Nie ma jednej "najlepszej" metody. Wybór zależy od:
W naszej klinice pomagamy pacjentom wybrać optymalną metodę leczenia podczas indywidualnej konsultacji ze specjalistą.
Dla kogo Naltrekson będzie najlepszym wyborem?
Naltrekson nie jest odpowiedni dla każdego pacjenta z problemem alkoholowym. Oto profile osób, które mogą odnieść największe korzyści z tej terapii.
Idealny kandydat do leczenia Naltreksonem
1. Osoby pijące impulsywnie - jeśli sięgasz po alkohol pod wpływem emocji, stresu, nudy lub okazji towarzyskich, Naltrekson może pomóc "wyciszyć" te impulsy.
2. Pacjenci z silnym głodem alkoholowym - jeśli doświadczasz intensywnego, niemal fizycznego pragnienia napicia się, Naltrekson jest szczególnie skuteczny.
3. Osoby, które próbowały innych metod - jeśli wszywka lub Akamprozat nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, Naltrekson może być alternatywą.
4. Pacjenci gotowi na psychoterapię - Naltrekson działa najlepiej w połączeniu z terapią. Sam lek nie "wyleczy" uzależnienia.
5. Osoby z dobrą funkcją wątroby i nerek - ze względu na metabolizm leku.
6. Pacjenci z podwójną diagnozą - osoby ze współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi (np. depresja, zaburzenia lękowe). Naltrekson jest kompatybilny z wieloma lekami psychiatrycznymi.
Kiedy Naltrekson NIE jest dobrym wyborem?
Jak rozpocząć leczenie?
1. Umów się na konsultację - z lekarzem specjalistą (psychiatra, specjalista terapii uzależnień)
2. Wykonaj badania - morfologia, parametry wątrobowe, nerkowe
3. Omów swoją historię - poprzednie próby leczenia, stosowane leki, choroby współistniejące
4. Otrzymaj receptę - Naltrekson jest lekiem na receptę
5. Rozpocznij psychoterapię - lek to tylko jedno z narzędzi
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy Naltrekson jest na receptę?
Tak, Naltrekson jest lekiem na receptę. Nie można go kupić w aptece bez recepty wystawionej przez lekarza. Recepta może być wystawiona przez lekarza pierwszego kontaktu, psychiatrę lub specjalistę terapii uzależnień. Przed wystawieniem recepty lekarz powinien ocenić Twój stan zdrowia i wykluczyć przeciwwskazania.
Ile kosztuje Naltrekson - miesięczne leczenie?
Naltrekson (Naltex) nie jest objęty refundacją w Polsce. Cena w aptekach wynosi:
Przy standardowym dawkowaniu (1 tabletka 50 mg dziennie) miesięczny koszt leczenia wynosi ok. 100-270 zł.
Warto porównać ceny w różnych aptekach lub skorzystać z porównywarek cen leków online.
Czy można pić alkohol podczas stosowania Naltreksonu?
Technicznie tak - w przeciwieństwie do Disulfiramu (Esperal), Naltrekson nie wywołuje niebezpiecznej reakcji po spożyciu alkoholu. Jednak celem terapii jest abstynencja. Naltrekson zmniejsza przyjemność z picia, co ma pomóc Ci w utrzymaniu trzeźwości, a nie w "bezpiecznym" piciu.
Jeśli zdarzysz się napić podczas leczenia, nie panikuj - ale porozmawiaj o tym z lekarzem lub terapeutą.
Jak długo trzeba brać Naltrekson?
Zalecany czas leczenia to:
Od 9. miesiąca terapii dawka jest stopniowo zmniejszana. W niektórych przypadkach leczenie może być przedłużone na życzenie pacjenta.
Czy Naltrekson jest refundowany przez NFZ?
Nie, Naltrekson obecnie nie jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia w Polsce. Pacjent pokrywa pełny koszt leku. Sytuacja ta może ulec zmianie w przyszłości, warto więc śledzić aktualizacje listy leków refundowanych.
Jakie są różnice między Naltreksonem a wszywką alkoholową?
| Aspekt | Naltrekson | Wszywka (Disulfiram) |
|---|---|---|
| Działanie | Blokuje przyjemność z picia | Wywołuje nieprzyjemne objawy po alkoholu |
| Forma | Tabletki codziennie | Implant podskórny |
| Czas działania | Tak długo, jak bierzesz tabletki | 6-12 miesięcy |
| Reakcja na alkohol | Brak efektu (ani przyjemnego, ani nieprzyjemnego) | Silne nudności, wymioty, kołatanie serca |
| Elastyczność | ✓ Można łatwo modyfikować lub przerwać | ✗ Trudna do odwrócenia |
Czy Naltrekson pomaga schudnąć?
Naltrekson w niskich dawkach jest składnikiem leku Mysimba (w połączeniu z bupropionem), który jest stosowany w leczeniu otyłości. Jednak sam Naltrekson 50 mg nie jest zarejestrowany do leczenia nadwagi. Jeśli Twoim celem jest odchudzanie, porozmawiaj z lekarzem o odpowiednich metodach.
Czy można łączyć Naltrekson z innymi lekami?
Naltrekson wchodzi w interakcje z:
Zawsze poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i ziołach.
Podsumowanie
Naltrekson to skuteczne i bezpieczne narzędzie w walce z uzależnieniem od alkoholu. Jego główne zalety to:
Pamiętaj jednak, że Naltrekson to nie cudowny lek. Najlepsze efekty osiąga się, łącząc farmakoterapię z psychoterapią i wsparciem bliskich. Uzależnienie od alkoholu to choroba, która wymaga kompleksowego podejścia.
Jeśli rozważasz leczenie Naltreksonem lub chcesz dowiedzieć się więcej o dostępnych metodach terapii, zapraszamy na konsultację do naszej kliniki. Nasi specjaliści pomogą Ci wybrać optymalną ścieżkę powrotu do zdrowia.
---
Źródła i literatura
1. Charakterystyka Produktu Leczniczego - Naltex 50 mg, tabletki powlekane. Rejestry Medyczne, Ministerstwo Zdrowia.
2. Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii - informacje o naltreksonie.
3. Heikkinen M., Taipale H., Tanskanen A., Mittendorfer-Rutz E., Lahteenvuo M., Tiihonen J. (2021). Real-world effectiveness of pharmacological treatments of alcohol use disorders in a Swedish nation-wide cohort of 125 556 patients. Addiction, 116(8), 1990-1998.
4. Medycyna Praktyczna - Naltrekson, opis substancji czynnej.
5. Leksykon leków - Naltex, dawkowanie i sposób podawania.
---
Artykuł przygotowany przez zespół specjalistów Kliniki Leczenia Uzależnień we Wrocławiu. Ostatnia aktualizacja: luty 2025.
Jeśli potrzebujesz pomocy w walce z uzależnieniem, zadzwoń lub umów się na wizytę. Nie jesteś sam/sama w tej drodze.